ADWENTOWE PIEŚNI Z WIEŻ

carillon & Tubicinatores Gedanenses

29 listopada | sobota

18:00 – wieża kościoła św. Katarzyny

19:00 – scena Jarmarku Bożonarodzeniowego

20:00 – wieża Ratusza Głównego Miasta

WYKONAWCY:

Monika Kaźmierczak – carillon

Tubicinatores Gedanenses:

Emil Miszk, Agata Ławicka, Piotr Kowalkowski – trąbki

Tomasz Przybysławski – puzon

Paweł Szewczyk – bęben

Tradycja gry w wigilię pierwszej niedzieli Adwentu przebiegała w charakterystyczny sposób i wpisywała się w gdańską tradycję muzycznej sygnalizacji końca roku kościelnego już w XVIII wieku. W ten wieczór z wież gdańskich kościołów: Mariackiego, św. Jana, św. Katarzyny, a także św. Trójcy – rozlegały się melodie protestanckich chorałów wykonywane co godzinę przez trębaczy. Koncertowanie rozpoczynano o godzinie siódmej lub ósmej wieczorem. Kiedy odtrąbiono chorały na jednej z wież, odzywał się carillon. W następnych godzinach grano z wież kolejnych kościołów…” (Popinigis Danuta, Carillony i muzyka carillonowa dawnego Gdańska, wyd. AM, Gdańsk 2014, str.183).

Nasze koncerty przyczyniają się do popularyzacji tej jedynej, możliwej tylko w Gdańsku kooperacji carillonu i instrumentów dętych oraz kontynuacji wielowiekowej tradycji.Repertuar, który będzie wykonywany podczas koncertów to historycznie wykonywane w tym czasie chorały protestanckie oraz polskie pieśni adwentowe, powiązane bezpośrednio z kalendarzem kościelnym, m.in.: Wachet auf, Wie soll ich dich empfangen, Gott Dank durch alle Welt, Nun komm der Heyden Heiland – Stworzycielu gwiazd świecących, Gottes Sohn ist kommen, Warum willst du draussen stehen, Oto Pan Bóg przyjdzie, Archanioł Boży.

Piszczkowie wieżowi (Turmpfeifer) muzykowali z gdańskich wież już w XV wieku. Byli to zaprzysiężeni strażnicy miejscy zrzeszeni w cechu o nazwie Turmpfeiferdienst (urząd piszczków miejskich). Grali oni na wieżach kościoła NMP i św. Katarzyny. W końcu XVI wieku dołączył do nich trzeci piszczek, grający na wieży kościoła św. Jana. Obowiązkiem ich było ostrzeganie, witanie fanfarami dostojnych gości i ogłaszanie godzin zamknięcia bram miasta. Dodatkowo piszczkowie na wieży kościoła św. Katarzyny co pół godziny grali krótkie hejnały, a co godzinę dłuższą melodię – prawdopodobnie były to pieśni religijne. Ponadto w pogodne dni niedzielne i święta mieli przygrywać na wieży kościoła.

Proste sygnały piszczków przekształciły się szybko w bardziej kunsztowną muzykę, zwaną Turmmusik. Zadaniem muzyków było spełnianie funkcji heroldów i towarzyszenie poselstwom, a także odtrąbianie edyktów i postanowień Rady Miejskiej. Uczestniczyli oni również, już jako trębacze polowi, w wyprawach wojennych. Ponadto od połowy XVI wieku obowiązywał ich udział w nabożeństwach w kościele NMP oraz gra na wieży ratuszowej dwa razy dziennie z wyjątkiem piątku, od wiosny do św. Marcina (11.11). Od połowy XVI wieku poza graniem na wieży strażnicy sprawowali muzyczną służbę na chórze kościelnym.
Co najmniej od połowy XIX wieku na wieży kościoła św. Katarzyny muzykom wieżowym towarzyszyć zaczął carillon, którego historia w tej wieży sięga 1738 roku.
Zapraszamy na muzyczny powrót do dawnego Gdańska!