loader image

o carillonach

> ciekawostki

> historia carillonu

> carillony w Gdańsku

> carillon Ratusza Głównego Miasta

> carillon kościoła św. Katarzyny

> carillon mobilny „Gdańsk”

Czy wiesz, że:

  • carillony znajdują się obecnie na wszystkich kontynentach oprócz Antarktydy
  • carillon jest najcięższym ze wszystkich instrumentów
  • na całym świecie jest ich tylko (lub aż) ok. 640
  • krajem o największym zagęszczeniu carillonów jest Holandia: posiada aż 180 instrumentów, w czym 6 znajduje się w samym Amsterdamie
  • u zarania swoich dziejów carillony pełniły funkcję “radia”: “nadawały” aktualnie popularne melodie i dodawały otuchy mieszkańcom miast
  • największym na świecie carillonem jest ten znajdujący się w Taejon w Korei Południowej – liczy 78 dzwonów; ten niezwykły instrument powstał z inicjatywy przedsiębiorcy Byunga-i Lee, który chciał w ten sposób uczcić pamięć swojej zmarłej matki: liczba dzwonów odpowiada liczbie przeżytych przez nią lat
  • najcięższym na świecie carillonem jest Rockefellera w kościele Riverside w Nowym Jorku: waży ponad 100 ton, a jego najniższy dzwon, strojony w C, waży 20 ton
  • w języku francuskim i niemieckim olbrzymi carillon dzieli nazwę z małymi szkolnymi dzwonkami (niem. Glockenspiel)
  • Jacob Vincent, carillonista z Amsterdamu, cieszył się na początku XX wieku tak wielką sławą, że nazwano jego imieniem cygaro: „najnowsze i najlepsze 3-centowe cygaro, carillonnista J. Vincent”
  • podczas drugiej wojny światowej 46 z 213 europejskich carillonów zostało zniszczonych lub zarekwirowanych na potrzeby militarne
  • w Częstochowie na Jasnej Górze znajduje się carillon, obecnie działający tylko w trybie automatycznym, odlany w 1905 roku przez ludwisarza z Mechelen, dla którego był to pierwszy i ostatni carillon w karierze
  • tylko 18 carillonów na świecie to instrumenty mobilne – jeden z nich znajduje się w Gdańsku, o ile nie właśnie nie podróżuje
  • w Gdańsku narodziła się wyjątkowa idea, podchwycona następnie przez wiele europejskich miast: połączenie muzyki carillonowej i elektronicznej z pokazami Fontanny Heweliusza, skonstruowanej inicjatywy Gdańskiej Infrastruktury Wodociągowo-Kanalizacyjnej (GIWK)

Wybrani kompozytorzy, którzy pisali utwory na carillony:

  • Jakob van Eyck
  • Matthias Van den Gheyn (zwany “Bachem carillonu” lub “belgijskim Bachem”)
  • Joannes Franciscus Volckerick (autor pierwszych oryginalnych romantycznych utworów na carillon)
  • Samuel Barber
  • Edward Elgar
    John Cage
  • George Crumb
    Nino Rota
  • Aleksander Nowak
  • Paweł Mykietyn
  • Elżbieta Sikora
  • Agnieszka Stulgińska
  • Katarzyna Kwiecień-Długosz
  • Zygmunt Krauze
  • Agata Zubel

historia
carillonu

Carillon to wywodzący się z XVI-wiecznych Niderlandów instrument, w którym źródłem dźwięku są dzwony. Według definicji Światowej Federacji Carillonowej carillonem możemy nazwać tylko zespół dzwonów składający się co najmniej z 23 zestrojonych ze sobą brązowych (spiżowych) dzwonów, na których gra się ręcznie za pomocą klawiatury, wykonanej zazwyczaj z drewna. Poza grą ręczną carillony zwykle grają też w trybie automatycznym krótkie melodie (za pomocą mechanicznego bębna z kołkami lub komputera). Koncerty w trybie ręcznym wykonuje muzyk zwany carillonistą. Instrumenty mniejsze lub bez możliwości gry ręcznej nazywane są carillonami automatycznymi lub grającymi automatami (chimes). Kryteria te nie dotyczą carillonów historycznych, powstałych przed 1940 rokiem. Skala brzmienia współczesnych carillonów obejmuje co najmniej cztery chromatyczne oktawy.

 

Carillony umieszcza się zazwyczaj w wieżach kościołów, ratuszów i innych budynków, a także na fasadach. Istnieje też specjalny rodzaj carillonu – carillon mobilny, zamontowany zwykle na samochodzie. Historia carillonu sięga średniowiecza i jest ściśle związana z historią dzwonów oraz rozwojem ośrodków miejskich. Skrzypce mają duszę, ale wśród instrumentów muzycznych tylko dzwony mają serca (a serce jak dzwon każdy chciałby mieć). Jednak istnieją dzwony “bez serca”: to azjatyckie instrumenty, używane do celów liturgicznych i uderzane za pomocą młoteczka. Pierwsze dzwony pojawiły się w Chinach ok. XV wieku przed naszą erą za panowania dynastii Shang. Dzwony europejskie i azjatyckie różnią się od siebie kształtem. Istnieją również dzwony w formie kuli. Na przestrzeni wieków dzwony pełniły rozmaite ważne funkcje: ostrzegawczą, magiczną, liturgiczną, artystyczną. W średniowiecznych miastach dzwony wykorzystywano do organizowania życia lokalnej społeczności: ich dźwiękami obwieszczano miejskie uchwały, zamknięcie bram miejskich, wezwanie do mobilizacji wojskowej, do gaszenia pożaru itp. Każda gildia miała swój własny dzwon wyznaczający godziny pracy. Dzwonom do dziś nadaje się imiona. Jedną z najbardziej spektakularnych historii o powstawaniu dzwonów przedstawił Andriej Tarkowski w filmie Andriej Rublow.

 

Ojczyzną carillonu
są dawne Niderlandy.
 

Do dziś w Holandii, Belgii i północnej Francji znajduje się najwięcej instrumentów, choć ogromną popularność zdobyły także w Stanach Zjednoczonych. Przez długi czas carillony znajdujące się poza granicami Niderlandów były rzadkością i osobliwością: instrumenty znajdujące się w Danii, Francji, Niemczech, Portugalii, Rosji i Hiszpanii przybyły tam przeważnie w wyniku kontaktów handlowych i politycznych z “płaskimi krajami”.

Pierwszym carillonem o skali chromatycznej był ten skonstruowany i zamontowany w holenderskim mieście Zutphen w roku 1652 przez braci Pietera i Francois Hemony. Zdolni bracia, wspomagani przez wybitnego kompozytora, flecistę i carillonistę Jakoba van Eycka z Utrechtu, zrewolucjonizowali sposób strojenia carillonu, stworzyli wspólnie 51 instrumentów i stali się jednymi z najwybitniejszych w historii twórców carillonów. Inne ważne rody zajmujące się budową carillonów to rodziny ludwisarskie Waghevens oraz Van den Ghein z belgijskiego Mechelen.

 

Złoty wiek carillonów 

Złoty wiek carillonów zakończył się wraz ze zmianą muzycznej i historycznej epoki – rewolucja francuska, nadchodzące wraz z nią gwałtowne przemiany gustu i obyczajowości spowodowały, że o carillonach zapomniano na wiele lat. Zagubiono także sztukę dokładnego zestrajania dzwonów, sztuka ludwisarska przechodziła kryzys, a w rozkwitającej kulturze mieszczańskiej preferowano muzykę salonową. W epoce romantyzmu uważano je za relikt dawnych epok. Dopiero u schyłku XIX i w pierwszej połowie XX stulecia nastąpił wielki powrót do łask tych wielkich instrumentów. Stało się to głównie za sprawą belgijskiego carillonisty Jefa Denijna (1862–1941). Muzyk i konstruktor z wspomnianego już Mechelen zrewolucjonizował mechanizm gry, a także w roku 1892 zainicjował cykl poniedziałkowych wieczornych koncertów na wieży katedry św. Romboutsa w rodzinnym mieście. Tutaj także Denijn założył pierwszy na świecie instytut kampanologii (nauki o dzwonach). Do dziś działająca szkoła została przemianowana na cześć założyciela na Królewską Szkołę Carillonową “Jef Denijn”. W okresie carillonowego renesansu okazało się, że wiele dzwonów, w tym doskonałe instrumenty braci Hemony, uległo korozji wskutek zanieczyszczenia powietrza i wymaga renowacji.

Na przełomie XX i XXI wieku nastąpił intensywny rozwój carillonowej literatury oryginalnej – rozkwit ten był możliwy za sprawą aktywnej działalności koncertowej, popularyzatorskiej i publicystycznej wirtuozów carillonu. Dziś na carillon powstają liczne utwory solowe, a także kameralne (!) tak ciekawe współbrzmienia jak carillon w połączeniu instrumentami dętymi, smyczkowymi, perkusyjnymi chórem, taśmą czy orkiestrą.

carillony
w Gdańsku

Gdańsk to jedyne polskie miasto, które posiada czynne carillony, w dodatku aż trzy. W czasie swego powstania były to jedne z pierwszych carillonów poza niderlandzkim obszarem kulturowym. Niestety do naszych czasów nie przetrwał żaden z oryginalnych instrumentów, jednak koncertujące dziś gdańskie carillony są bezpośrednimi potomkami tych dawnych: znajdują się w tych samych wieżach, a nawet zawierają pewne elementy starych dzwonów.

carillon Ratusza
Głównego Miasta
 

Najstarszy z gdańskich carillonów został zainstalowany w wieży Ratusza Głównego Miasta w roku 1561. Składał się z 14 dzwonów, a wykonał go ludwisarz z Brabancji Johannes Moor. Carillon działał wyłącznie w trybie automatycznym i nigdy nie posiadał klawiatury, a więc według dzisiejszych standardów był grającym automatem. Największy jego dzwon ważył 500 kg, a najmniejszy – 25 kg, a całość niemal 2,5 tony. Dzwony były ozdobione herbami Polski, Gdańska i Prus Królewskich, wyryto na nich cytat z Księgi Koheleta: „Omnia tempus habent et suis spatiis transeunt universa sub caelo” (Wszystkie rzeczy mają swój czas, i swym zamierzonym biegiem przemija wszystko pod niebem). Carillon służył Radzie Głównego Miasta do przekazywania mieszkańcom informacji o ważnych wydarzeniach, takich jak np. wybór króla, koronacja, składanie hołdu, ozdrowienie króla, śmierć króla, wybory Rady Głównego Miasta, rozpoczęcie i zakończenie Jarmarku Dominikańskiego. Przetrwał aż do roku 1945, kiedy podczas ostrzału Gdańska przez Armię Czerwoną pożar strawił hełm wieży, na której carillon był usytuowany. Z wojennej pożogi ocalały trzy dzwony, które obecnie możemy oglądać przy wejściu do wieży Ratusza Głównego Miasta.

Po wojnie wieża została odbudowana i w 1959 roku zawisły w niej atrapy dzwonów. Co godzinę z wieży brzmiała melodia Roty Feliksa Nowowiejskiego. Ten smutny stan zakończył się w roku 1970, kiedy na wieżę Ratusza Głównego Miasta przeniesiono 16 dzwonów pochodzących z Biskupiej Górki (gdzie w wieży schroniska Hitlerjugend zamontowano w 1939 roku 22-dzwonny carillon: instrument przetrwał wojnę prawdopodobnie dlatego, że armia radziecka założyła tam sztab) oraz 1 dzwon niewiadomego pochodzenia. Dzwony zostały połączone z elektronicznym układem sterującym i klawiaturą do gry, jednak po ok. 20 latach eksploatacji mechanizm ten uległ zużyciu i carillon zamilkł.

nowy carillon ratuszowy 

Nowy carillon ratuszowy powstał w 2000 roku w Królewskiej Ludwisarni Eijsbouts w Asten. Instrument składa się z 37 dzwonów. Na każdym z nich znajduje się inskrypcja: EIJSBOUTS ASTENSIS GEDANO ME FECIT A.D. 2000 (“Eijsbouts z Asten dla Gdańska mnie wykonał Roku Pańskiego 2000”), wizerunek polskiego orła z odciśniętym na piersiach herbem Gdańska oraz z ornamentem z jednego z zachowanych dzwonów Johannesa Moora. Na największym dzwonie powtórzono biblijną maksymę z dawnego carillonu. Dzwony otrzymały imiona słynnych gdańszczan lub wydarzeń ważnych dla historii miasta. Instrument zadedykowano Janowi Pawłowi II.

Carillon jest umieszczony na otwartym balkonie na szczycie wysokiej wieży, co upodabnia go do carillonów holenderskich – carillony flamandzkie zazwyczaj znajdowały się w zamkniętych wieżach. Łączna waga dzwonów to 3313 kg, co czyni go carillonem o średniej ciężkości. Instrument jest utrzymany w stroju średniotonowym, a jego skala to trzy oktawy od g do a3. Carillon posiada klawiaturę w standardzie europejskim.
Inauguracja nowego carillonu odbyła się 31 grudnia 2000 roku: zabrzmiał koncert, którego wykonawcą był holenderski carillonista Gert Oldenbeuving. Od 2001 roku na tym instrumencie w każdą sobotę w samo południe odbywają się koncerty carillonowe.

Lista dzwonów
carillonu Ratusza
Głównego Miasta:
 

nr ton średnica (mm)  masa (kg)  nazwa
1 g 1018 628 Solidarność
2 a 911 451 Polegli Stoczniowcy
3 h 817 326 Lech Bądkowski
4 c1 764 267 Obrońcy Westerplatte
5 cis1 733 236 Obrońcy Poczty Polskiej
6 d1 686 194 Ks. Bronisław Komorowski
7 dis1 643 160 Lesser Giełdziński
8 e1 617 142 Ród Schopenhauerów
9 f1 579 117 Leopold Winter
10 fis1 556 104 Johann Carl Schultz
11 g1 552 87 Krzysztof C. Mrongowiusz
12 gis1 502 78 Jakob Kabrun
13 a1 472 65 Daniel Chodowiecki
14 b1 444 54 Gottfried Lengnich
15 h1 428 49 Ród Gralathów
16 c2 403 41 Daniel G. Fahrenheit
17 cis2 389 38 Ród Wittwercków
18 d2 367 32 Jan III Sobieski
19 dis2 347 27 Jan Heweliusz
20 e2 336 25 Bitwa Oliwska
21 f2 318 22 Ród Benningcków
22 fis2 309 20 Johann Speyman
23 g2 293 17 Ród Strakowskich
24 gis2 285 16 Ród van den Blocków
25 a2 271 14 Ród Ferberów
26 b2 258 13 Jan Bernard Bonifacio
27 h2 252 12 Anthon van Obberghen
28 c3 240 11 Komisja Morska
29 cis3 235 10 Zygmunt II August
30 d3 225 9 Johannes Moor
31 dis3 216 8 Jan Dantyszek
32 e3 212 8 Kazimierz Jagiellończyk
33 f3 203 7 Konrad Leczkow
34 fis3 200 7 Hanza
35 g3 192 6 Mściwój II
36 gis3 189 6 Świętopełk II
37 a3 192 6 Święty Wojciech
carillon kościoła św. Katarzyny 

W historii carillonu kościoła św. Katarzyny niemałą rolę odegrała kobieta. Już w latach 1573-1575 gdańscy rajcy Starego Miasta zlecili zawieszenie niezidentyfikowanego urządzenia bijącego (Schlagwerk) na wieży kościoła św. Katarzyny. Początkowo planowano zamontowanie nowego carillonu w Ratuszu Starego Miasta, jednak wieża budynku okazała się zbyt mała. Zdecydowano zatem o nowej lokalizacji w wieży kościoła parafialnego Starego Miasta: świętej Katarzyny. Realizację planu uniemożliwił jednak brak funduszy. W 1728 rajca staromiejski Andreas Stendel zapisał w testamencie na budowę carillonu 18000 florenów, pod warunkiem, że wdowa po nim, Dorothea Constantina, umrze, bądź wyjdzie ponownie za mąż. Dorothea po śmierci męża nie umarła, ale w 1736 roku wstąpiła w ponowny związek małżeński i chcąc nie chcąc wypłaciła legat. Ponieważ łączny koszt budowy carillonu i transportu morskiego z Holandii miał wynieść niemal 30 000 florenów, zorganizowano dwie loterie, aby dozbierać brakującą sumę. Rezultaty przerosły oczekiwania: udało się zebrać zawrotną na owe czasy kwotę 12 000 florenów. Dzwony, odlane przez Johanna Nicolausa Dercka z Hoorn, przypłynęły do Gdańska 21 maja 1738 roku, jednak zabrzmiały dopiero 30 listopada, w dzień św. Andrzeja, aby uczcić pamięć zmarłego fundatora Andreasa Stendela. Carillon okazał się jednak niewypałem: złośliwi porównywali jego brzmienie do krowich dzwonków. Dzwony odesłano do Holandii i 15 z nich zostało przelanych ponownie. Drugą szansę dano carillonowi kościoła św. Katarzyny na początku grudnia 1739 roku. Nowy instrument miał 35 dzwonów, obejmował 3 oktawy chromatyczne, ważył 4,5 tony, a jego klawiaturę wykonał gdański organmistrz Andreas Hildebrandt. W roku 1741 do carillonu dodano mechanizm do gry automatycznej, zainstalowany przez gdańskiego zegarmistrza Daniela Boettichera: umożliwiało to wygrywanie melodii co kwadrans.

 

Carilloniści św. Katarzyny rekrutowali się spomiędzy organistów gdańskich kościołów – w tamtych czasach przysługiwało im mieszkanie służbowe. Do ich obowiązków należała zmiana melodii na bębnie gry automatycznej co sobotę oraz granie ręcznie każdego dnia odpowiednich utworów między godziną 11 a 11.30, zaś w okresie letnim w niedziele i dni świąteczne między 17 a 17.30, a także granie melodii z okazji pogrzebów i wyborów do Rady Starego Miasta. Do pomocy carilloniście przydzielony był nadzorca zegara – obaj specjaliści mieli wspólnie dbać o zegar wieżowy, choć często dochodziło między nimi do nieporozumień.

3 lipca 1905 roku w wieżę kościoła św. Katarzyny uderzył piorun. Pożar strawił carillon. Już trzy lata później zamówiono nowy instrument w ludwisarni Schilling w Apoldzie w Turyngii. Nowy carillon składał się z 37 dzwonów i ważył 16760 kg, co czyniło go wówczas jednym z najcięższych na świecie. Carillon został zawieszony na wieży w roku 1910. Wojna nie oszczędziła również i tego carillonu: w roku 1942 na rozkaz Hermanna Göringa dzwony odesłano do przetopienia. Na szczęście jednak aż 28 z nich ocalało: dziś wchodzą w skład 36-dzwonowego carillonu kościoła Mariackiego w Lubece.

nowy carillon 

W latach 80. XX wieku z inicjatywy Hansa Eggebrechta, gdańszczanina z pochodzenia, rozpoczęto zbiórkę środków na budowę nowego carillonu dla kościoła św. Katarzyny. W roku 1989 zainstalowano na wieży 37 dzwonów odlanych w Królewskiej Ludwisarni Eijsbouts w Asten w Holandii, czyli tej samej skąd pochodzą dzwony w carillonie Ratusza Głównego Miasta. Początkowo dzwony grały tylko automatycznie. Dyrektor gdańskiego Muzeum Zegarów Wieżowych, dr Grzegorz Szychliński, doprowadził do zakupu kolejnych 12 dzwonów oraz klawiatury do gry ręcznej. Carillon, zamontowany w zamkniętej kabinie w wieży kościelnej, na wzór flamandzki, składa się z 49 dzwonów w stroju równomiernie temperowanym, obejmuje cztery pełne chromatyczne oktawy w skali od c do c5, a po dodaniu pięćdziesiątego dzwonu w stroju B należy do carillonów ciężkich.

28 listopada 1998 roku to dzień, w którym po raz pierwszy po wojnie zabrzmiał w Gdańsku koncert carillonowy – zagrał go Gert Oldenbeuving z Holandii. Od tamtego czasu koncerty odbywały się w każdy piątek. 22 maja 2006 na dachu kościoła ponownie wybuchł pożar, z którego dzwony tym razem uszły cało, koncerty jednak zostały zawieszone na kolejne 6 lat: wznowiono je dopiero 24 lutego 2012 roku.

ListaLista dzwonów carillonu kościoła św. Katarzyny wraz z wymiarami i inskrypcjami 
 

nr ton średnica (mm)  masa (kg)  inskrypcja
1 B* 1708 2835 EIJSBOUTS ASTENSIS ME FECIT PRO GEDANO AD MMVI, IN MEMORIAM SUMMI PONTIFICIS JOANNIS PAULI II-MAGNI
FIDE ET RATIONE, NON ARMIS IMIĘ MOJE KATARZYNA
WOŁAM: NIECH ZSTĄPI DUCH TWÓJ
I ODNOWI OBLICZE TEJ ZIEMI!

2 c 1564 2390 EIJSBOUTS ASTENSIS ME FECIT ANNO MCMLXXXVII

 

STIFTUNG DES BERLINER TAGESSPIEL

PAX ET RECONCILATIO

POKÓJ I POJEDNANIE

FRIEDEN UND VERSÖHNUNG

3 cis 1474 1840 EIJSBOUTS ME FECIT ANNO MCMLXXXVII

 

GESTIFTET VOM MINISTERPRÄSIDENT LOTHAR SPATH AUS STUTTGART

VON DER DAIMLER-BENZ A.G. IN STUTTGART UND VON DER GESCHWISTERN TIETIEN AUS HAMBURG

PRO MEMORIA ST. ADALBERTUS

4 d 1390 1535 EIJSBOUTS ASTENSIS ME FECIT ANNO MCMLXXXVIII

 

GESTIFTET VON DER CHEMIEPETROL IN HAMBURG

PRO MEMORIA: CIERPIĄCYM I CHORYM

DEN LEIDENDEN UND KRANKEN

5 dis 1310 1285 EIJSBOUTS ASTENSIS ME FECIT ANNO MCMLXXXIX

 

GESTIFTET VON RUDOLF AUGUST OETKER

IN BIELEFELD

 PRO MEMORIA MAXIMILIAN KOLBE

6 e 1253 1075 EIJSBOUTS ASTENSIS ME FECIT ANNO MCMLXXXIX

GESTIFTET VON MALERN DER GEMEINDE FISCHERHUDE „ TUE DEINEN MUND AUF FÜR DIE STUMMEN” SPR. 31,8

DIETRICH BONHOEFER

GEB. 4 FEBRUAR 1906

GEST. 9 APRIL 1945

PODNIEŚ SWÓJ GŁOS W IMIENIU MILCZĄCYCH”

7 f 1166 905 EIJSBOUTS ASTENSIS ME FECIT ANNO MCMLXXXIX

GESTIFTET VON DER SCHICHAUENWERFT IN BREMERHAVEN

PRO MEMORIA: TYM, CO ZGINĘLI NA MORZU DEN UNTERGEGANGENEN SEELEUTEN

8 fis 1100 760 EISBOUTS ME FECIT ANNO MCMLXXXVII

GESTIFTET VON DER PRESSESTIFTUNG BERLINER TAGESSPIEL

PRO MEMORIA PATER JANUSZ KORCZAK

9 g 1038 640 EIJSBOUTS ASTENSIS ME FECIT ANNO MCMLXXXIX

GESTIFTET VON DEN STADTMERKEN A.G. IN BREMEN

PRO MEMORIA JAKUB VAN DEN BLOCKE, ERNST BLECH, ANDREAS STENDEL

10 gis 980 535 EIJSBOUTS ME FECIT ANNO MCMLXXXIX

GESTIFTET VON DER PRESSESTIFTUNG BERLINER TAGESSPIEL

PRO MEMORIA STEFAN WYSZYŃSKI KARDYNAŁ PRYMAS

11 a 925 450 EIJSBOUTS ME FECIT ANNO MCMLXXXVIII

GESTIFTET VON DER PRESSESTIFTUNG BERLINER TAGESSPIEL

PRO MEMORIA JOHANNES HEVELIUS ASTRONOM

carillon mobilny „Gdańsk”  

Carillon mobilny „Gdańsk” ma 48 dzwonów ważących w sumie 4868 kg. Największy z nich to dzwon o tonie f, ważący 845 kg, połączony z dźwiękiem c w klawiaturze. Carillon został, podobnie jak pozostałe dwa, wykonany przez ludwisarnię Eijsbouts z Asten w 2008 roku. Dzwony są umieszczone na przyczepie, umożliwiającej transport instrumentu. Integralny skład zestawu stanowi zabytkowa ciężarówka MAN. Dzwony podłączono do klawiatury w standardzie World Standard 2006. Klawiatura pedałowa ma skalę c-c2 bez najniższego dźwięku cis (w brzmieniu: f-f2). Instrument transponuje o kwartę w górę. Strój dzwonów jest identyczny ze strojem dzwonów carillonu św. Katarzyny – równomiernie temperowany. Jest to instrument średniej wielkości.

Inauguracja gry na instrumencie odbyła się 29 maja 2009 roku podczas Święta Miasta Gdańsk. Największy dzwon herb Gdańska oraz następującą inskrypcję:

EIJSBOUTS ASTENSIS ME FECIT PRO GEDANO A.D. MMVIII
OBSERVE SŁAWIĘ MIASTO GDAŃSK IN MEMORIAM FRANCISCUS DE RIVULO